Monkeypox is een pokkenvirus en het komt vooral voor in landen in West-Afrika en Midden-Afrika. In mei 2022 werd de ziekte bij mensen in Europa vastgesteld die geen directe link met de gebieden in Afrika hadden. Dat betekent dat de ziekte zich in Europa verspreidt.

Veelgestelde vragen over apenpokken (monkeypox)

Wat is monkeypox (apenpokken)?

Monkeypox, vaak apenpokken of apenpokkenvirus genoemd, is een virusinfectie die vooral in West- en Midden-Afrika voorkomt. Soms komt er een reiziger uit die regio naar Europa met deze ziekte. Deze zoönose (ziekte die van dier op mens kan overgaan) komt vooral voor bij knaagdieren in Afrika. De ziekte verloopt bij mensen meestal mild.  

Film: bijpraten over monkeypox (apenpokken)

Film: Bijpraten over monkeypox (apenpokken)

Klik voor de video Bijpraten over monkeypox (apenpokken)

Symptomen van monkeypox (apenpokken)

De verschijnselen van een besmetting met monkeypox lijken op die van een besmetting met pokken, maar verloopt in het algemeen veel milder. De ziekte begint vaak, maar niet altijd, met: 

  • koorts
  • hoofdpijn
  • spierpijn
  • gezwollen lymfeklieren
  • rillingen
  • moeheid

Na 1-3 dagen krijg je uitslag. Deze uitslag begint met vlekken die overgaan in blaasjes. De uitslag begint  meestal in het gezicht en verspreidt zich dan naar het hele lichaam. Na het indrogen van de blaasjes blijven korsten over die uiteindelijk na 2-3 weken van de huid afvallen.

Voor foto's van de verschillende stadia van de uitslag zie: https://www.gov.uk/guidance/monkeypox#clinical-features (Engels)

Monkeypox is iets anders dan krentenbaard (een huidinfectie door een bacterie, die wel vaak in Nederland voorkomt). Op Aruba, Bonaire, Curaçao en Suriname gebruikt men de naam apenpokken vaak voor deze ziekte krentenbaard.

Uitbraak in Europa

In mei 2022 werd bekend dat er verschillende mensen in Europa de ziekte hebben gekregen. Ook bij mensen in Nederland is monkeypox vastgesteld. Opvallend is dat bij het merendeel van deze mensen geen link met de gebieden in Afrika gevonden kon worden. Dit betekent dat het virus zich in Europa heeft kunnen verspreiden.  
Een groot deel van de mensen die positief testen zijn mannen die seks hebben met mannen. De verspreiding van het virus beperkt zich echter niet alleen tot deze groep. Zo raakten in Engeland ook een vrouw en een kind besmet met het virus. Er wordt nu door gezondheidsautoriteiten uitgezocht hoe verspreiding plaatsvindt en welke risicogroepen moeten worden gewaarschuwd. De variant die nu in Europa gevonden is, is meestal niet heel besmettelijk, maar veel is nog onduidelijk over de verspreiding ervan bij de personen die nu ziek zijn. Een toename van het aantal besmette mensen in Europa wordt nog wel verwacht.

In Nederland is bij 40 mensen monkeypox vastgesteld (laatste update 2 juni). Aanstaande dinsdag (7 juni) volgt een update met eventuele verdere besmettingen. 

Verspreiding

De meeste mensen krijgen de ziekte na contact met een besmet mens of dier die het virus bij zich heeft. Het virus kan binnendringen via je slijmvliezen (bijvoorbeeld mond, neus, ogen), open wondjes (niet per se zichtbare wonden). Het virus kan zich ook verspreiden via druppels uit blaasjes of uit de mond-keelholte, om die reden wordt aangeraden afstand te houden van mensen bij wie de ziekte is vastgesteld.

Bron- en contactonderzoek

Als iemand positief test voor monkeypox, dan start de GGD Gemeentelijke Gezondheidsdienst het bron- en contactonderzoek. Bij dit onderzoek probeert de GGD te achterhalen waar de besmetting mogelijk heeft plaatsgevonden en met wie er nog meer contact is geweest. 

Isolatie

Als iemand positief test op monkeypox moet diegene in isolatie blijven. Je mag dan geen contact met anderen hebben tot alle klachten voorbij zijn. Bij monkeypox is daarvan sprake als alle korsten - die door de blaasjes worden veroorzaakt - van de huid zijn afgevallen.

Quarantaine

Hoog-risicocontacten van geïnfecteerde personen moeten in quarantaine. Dit zijn bijvoorbeeld mensen met wie iemand seks heeft gehad en gezinsleden, of anderen die in contact zijn geweest met de huidblaasjes. De GGD bekijkt per situatie wanneer dit noodzakelijk is en heeft overlegt hierover zo nodig met het RIVM.

Vaccinatie

Het Monkeypox-virus lijkt sterk op het virus dat de ziekte ‘pokken’ veroorzaakt. Pokken komt sinds 1980 niet meer voor in de wereld door het succes van vaccinatie ertegen. De pokkenvaccinatie was onderdeel van het Rijksvaccinatieprogramma tot in de 70er jaren, maar na het verdwijnen van pokken, stopte ook de vaccinatie tegen het virus. Dat oude pokkenvaccin, wat in het verleden werd gegeven, beschermt onvoldoende tegen monkeypox. Daarom gelden alle maatregelen (van testen bij klachten, isolatie, quarantaine en een eventuele extra vaccinatie) voor iedereen. Het maakt niet uit of iemand vroeger wel of niet tegen pokken is gevaccineerd. Dus nu is het niet nodig om te proberen te achterhalen of men ooit gevaccineerd is. Bovendien wordt pas sinds 1968 geregistreerd of iemand gevaccineerd werd: van iedereen geboren voor dat jaar is dat nooit op papier vastgelegd. Daarom kan dat voor hen niet eens worden achterhaald door een huisarts of vaccinatiecentrum. 
Een nieuwe versie van het pokkenvaccin kan in de eerste dagen na mogelijke besmetting (post-expositie profylaxe) gebruikt worden. Het vaccin kan ook gebruikt worden als bescherming vooraf voor mensen met een grotere besmettingskans. Het is niet mogelijk om zelf het pokkenvaccin aan te vragen bij je huisarts of GGD.